2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
Bài 29 - Khái quát về nhóm HAlogen
I - Mục tiêu:
- Biết đợc vị trí trong BTH các nguyên tố, đặc điểm chung về cấu tạo nguyên tử, cấu tạo phân tử, số oxi hoá
của các nguyên tố trong nhóm halogen.
- Hiểu đợc tính chất hoá học đặc trng của các nguyên tố trong nhóm halogen là tính oxi hoá mạn, vì sao tính
chất lí, hoá học của các halogen biến đổi có quy luật.
II - Chuẩn bị:
- BTH các nguyên tố hoá học, bảng 5.1 SGK - Một số đặc điểm của các nguyên tố nhóm halogen.
- GV giao cho HS chuẩn bị trớc một số nội dung kiến thức về BTH các nguyên tố hoá học có liên quan để
tăng cờng tính chủ động của HS. Cụ thể là:
1. Các nguyên tố trong cùng một nhóm A có những đặc điểm gì giống nhau?
a) Về cấu tạo lớp electron ngoài cùng (trạng thái cơ bản, trạng thái kích thích).
b) Số electron độc thân ở lớp ngoài cùng.
c) Số oxi hoá.
d) Tính chất hoá học của nguyên tố.
Vận dụng đối với nhóm VIIA.
2. F có gì khác với Cl, Br, I?
a) Cấu tạo lớp electron ngoài cùng (ở trạng thái cơ bản, trạng thái kích thích), số electron độc thân có
khả năng tham gia liên kết hoá học.
b) Độ âm điện.
c) Số oxi hoá.
3. Quy luật biến đổi tuần hoàn cấu tạo (cấu hình electron lớp ngoài cùng, bán kính nguyên tử, độ âm điện,
tính kim loại - phi kim, tính oxi hóa), tính chất các nguyên tố, đơn chất. Vận dụng các quy luật đó đối với
các nguyên tố nhóm VIIA?
Có thể thiết kế bài giảng bằng phần mềm Powerpoin.
III - Thiết kế hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
GV:
- Nhóm halogen gồm những nguyên tố nào?
- Các quy luật biến đổi về cấu tạo và tính chất các
chất thể hiện trong nhóm halogen nh thế nào?
HS nắm đợc mục tiêu và định hớng bài học.
Hoạt động 2: Vị trí nhóm halogen trong BTH các nguyên tố
GV treo BTH, giới thiệu cho HS nhóm halogen, yêu
cầu HS nêu tên, viết các kí hiệu hoá học các nguyên
tố trong nhóm.
HS sử dụng BTH, xác định vị trí nhóm, đọc tên, viết
kí hiệu các nguyên tố nhóm halogen.
GV: Vị trí của các nguyên tố nhóm halogen trong chu
kì có điểm gì đặc biệt?
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
Hoạt động 3: Cấu hình electron nguyên tử và cấu tạo phân tử của các nguyên tố trong nhóm halogen
GV: Từ vị trí trong BTH (chu kì, nhóm A) hãy cho
biết cấu tạo lớp electron lớp ngoài cùng của nguyên
tử các nguyên tố nhóm VIIA?
HS trình bày bài chuẩn bị, thảo luận bổ sung kiến
thức và rút ra:
- Số lớp electron = số thứ tự chu kì = n.
- Số e lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố
nhóm VIIA = nhau và = số thứ tự nhóm = 7.
Lớp e ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố
nhóm VIIA là: ns
2
np
5
.
Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi 1 (a, b, c) và 2 đã cho
chuẩn bị trớc.
Từ đó HS viết sự phân bố electron theo obital và xác
định số electron độc thân ở trạng thái cơ bản và
trạng thái kích thích:
- F: có 1 e độc thân.
- Cl, Br, I: có 1, 3, 5, 7 e độc thân.
GV: Hãy viết công thức phân tử, công thức electron,
công thức cấu tạo, cho biết loại liên kết hoá học trong
HS vận dụng kiến thức phần liên kết hoá học trả lời
câu hỏi.
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
1
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
phân tử đơn chất halogen.
GV: Cho biết đặc điểm năng lợng liên kết trong các
halogen? Đặc điểm đó cho thấy phân tử halogen bền
hay kém bền? Dễ hay khó tham gia vào phản ứng hoá
học?
HS tham khảo bảng 5.1 SGK, nêu đặc điểm năng l-
ợng liên kết của halogen từ đó suy ra phân tử X
2
dễ
tách thành 2 nguyên tử, có nghĩa là phân tử kém
bền, dễ dàng tham gia vào phản ứng hoá học.
Hoạt động 4: Khái quát về tính chất của các halogen
GV: Những tính chất vật lí nào biến đổi có quy luật?
Vì sao những tính chất đó lại biến đổi có quy luật?
HS tham khảo SGK trả lời đợc: trạng thái tập hợp,
màu sắc, t
0
nc
, t
0
sôi
biến đổi có quy luật.
GV hớng dẫn HS tìm hiểu đặc điểm chung về cấu tạo
đơn chất các halogen (thành phần đều là X
2
, đều có
liên kết cộng hoá trị ) để trả lời câu hỏi.
GV bổ sung thêm tính tan, tính độc.
GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 1d (ở phần cho HS
chuẩn bị).
HS trả lời câu hỏi, thảo luận, rút ra:
- Số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử = 7
có tính phi kim, nguyên tử có khả năng thu thêm 1e
đều có số oxi hoá = - 1.
X + 1e X
-
- Độ âm điện lớn là các phi kim điển hình, có
tính oxi hoá mạnh.
GV: Em hãy lấy ví dụ về các hợp chất của halogen
trong đó số oxi hóa của halogen là -1.
HS dẫn ra ví dụ minh hoạ nh: HF, HCl, HBr, HI,
NaCl, NaBr
GV nhận xét và hớng dẫn HS rút ra kết luận. HS rút ra kết luận nh SGK.
GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 3 ở phần chuẩn bị. HS trả lời câu hỏi, thảo luận, rút ra thứ tự tính phi
kim của các nguyên tố nhóm halogen với các
nguyên tố trong chu kì (F > O > N , Cl > S, )
Halogen là chất oxi hoá mạnh nhất so với các
nguyên tố trong cùng chu kì.
Tính phi kim, tính oxi hoá của các nguyên tố nhóm
halogen theo trình tự: F > Cl > Br > I.
GV: Vì sao trong tất cả các hợp chất F luôn có số oxi
hoá -1 còn các halogen khác có các số oxi hoá: - 1, +
1, + 3, + 5, + 7.
HS so sánh độ âm điện của F với các nguyên tố
khác, đặc điểm cấu tạo electron ngoài cùng của các
nguyên tố Cl, Br, I (trạng thái cơ bản, trạng thái kích
thích) để giải thích và rút ra kết luận về số oxi hoá
của halogen.
Hoạt động 5: Tổng kết và vận dụng
HS làm các bài tập trong SGK.
Bài 30 - clo
I - Mục tiêu:
- Biết đợc: Tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên, ứng dụng của clo, phơng pháp điều chế clo trong phòng thí
nghiệm và trong công nghiệp.
- Hiểu đợc: Tính chất hoá học cơ bản của clo là phi kim điển hình, có tính oxi hoá mạnh. Clo còn có tính
khử.
II - Chuẩn bị:
Tiết 1: Dừng ở phần kết thúc tính chất hoá học của clo.
- Hoá chất: 2 bình đựng khí clo, 1 bình đựng nớc clo, Na, dây Fe.
- Thí nghiệm mô phỏng clo tác dụng với hiđro, dd KI, KBr, quỳ tím, thìa thuỷ tinh.
Tiết 2: Phần còn lại cho đến hết bài.
- Dụng cụ và hoá chất điều chế clo trong phòng thí nghiệm, đèn cồn, kẹp gỗ, hoặc thí nghiệm mô phỏng điều
chế clo trong phòng thí nghiệm.
- Mô hình điều chế clo trong công nghiệp (thùng điện phân NaCl).
- Giao cho HS tìm hiểu về ứng dụng và tác hại của clo và những vấn đề môi trờng có liên quan đến clo.
- Có thể soạn bài bằng phần mềm Powerpoin.
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
2
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
Phiếu học tập
Nội dung 1: Nghiên cứu tính chất vật lí của clo
- Trạng thái? - Tính tan? - Độc hay không độc?
- Màu sắc? - Nặng hay nhẹ hơn kk? - Các tính chất khác?
Nội dung 2: Nghiên cứu tính chất hoá học.
1. Nhận xét về cấu tạo:
- Cấu hình electron của clo ở trạng thái cơ bản, trạng thái kích thích?
- Số electron độc thân?
- So sánh độ âm điện của clo với các nguyên tố khác?
2. Từ cấu tạo, dự đoán tính chất hoá học của clo:
- Clo có tính chất gì? Vì sao?
- Clo tác dụng đợc với những hoá chất nào?
3. Các phản ứng chứng minh tính chất hoá học của clo:
Tên thí nghiệm Hiện tợng Giải thích, PTHH
Na + Cl
2
Fe + Cl
2
H
2 (K)
+ Cl
2 (K)
Quỳ tím + Cl
2 khô
Quỳ tím + dd Cl
2
Cl
2
+ dd NaBr
Cl
2
+ dd NaI
Vận dụng tính chất hoá học của clo làm các bài tập sau đây:
Bài 1: Hãy viết các PTHH của Cl
2
tác dụng với đơn chất, hợp chất để điều chế FeCl
3
.
Bài 2: Clo tác dụng đợc với các hoá chất nào sau đây? Hãy chọn phơng án đúng nhất:
A. Cu, NaBr, KOH, CH
4
, FeSO
4
. B. Mg, C
6
H
6
, KF, KI, KOH.
C. Fe, O
2
, H
2
, H
2
O, NaOH. D. Na, Na
2
O, NaOH, NaBr, NaI.
4. Kết luận về tính chất hoá học của clo.
III - Thiết kế hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
GV: Clo là nguyên tố tiêu biểu và quan trọng nhất trong nhóm halogen. Trong chiến tranh thế giới lần thứ
hai, phát xít Đức đã dùng khí clo để giết ngời hàng loạt. Tuy nhiên những hợp chất của clo rất quen thuộc và
vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của chúng ta nh muối ăn (NaCl, axit clohiđric có trong dịch vị dạ dày,
một số thuốc trừ sâu, phân bón hoá học, dợc phẩm, thuốc tẩy Vậy tại sao phát xít Đức lại sử dụng clo làm
vũ khí hoá học? Clo có tính chất vật lí, tính chất hoá học gì? Clo có những ứng dụng gì và điều chế clo nh
thế nào?
Hoạt động 2: Tính chất vật lí
GV cho HS quan sát bình đựng khí clo, bình đựng n-
ớc clo và yêu cầu HS hoàn thành nội dung 1 trong
phiếu học tập.
HS quan sát bình đựng khí clo và bình đựng nớc clo
và trả lời câu hỏi về tính chất vật lí của clo ở nội
dung 1 trong phiếu học tập.
GV hớng dẫn cho HS nếu gặp trờng hợp ngộ độc khí
clo thì sơ cứu ban đầu là đa ngay nạn nhân ra nơi
thoáng khí và hô hấp nhân tạo.
HS tham khảo SGK và trả lời: do clo rất độc, clo phá
hoại niêm mạc đờng hô hấp gây chết ngời.
GV: Nếu nhà máy hoá chất thải trực tiếp khí clo ra
không khí bằng những ống khói rất cao, thì việc làm
đó có gây độc trực tiếp cho con ngời sống trong kgu
vực đó không? Tại sao?
HS giải thích dựa vào tỉ khối của clo so với không
khí để trả lời câu hỏi và tham khảo SGK bổ sung
thêm một số tính chất vật lí khác của clo nh nhiệt độ
hoá lỏng, hoá rắn.
Hoạt động 3: Tính chất hoá học
GV yêu cầu HS trả lời nội dung 2.1 trong phiếu học
tập.
HS trả lời câu hỏi, thảo luận, kết luận về:
- Cấu hình electron của clo (trạng thái cơ bản, kích
thích).
- Số electron độc thân có khả năng tham gia LKHH.
- Độ âm điện F > O > Cl > các nguyên tố khác.
GV: Với đặc điểm về cấu hình electron và độ âm điện HS tiến hành:
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
3
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
hãy giải thích:
Trong hợp chất với flo và oxi, clo có số oxi hoá dơng
(+ 1, + 3, + 5, + 7), còn trong các trờng hợp khác clo
chỉ co số oxi hoá - 1.
- So sánh độ âm điện của clo với F, O trong hợp
chất với F, O clo có số oxi hoá dơng, trong hợp chất
với các nguyên tố khác clo có số oxi hoá âm.
- Clo có 1, 3, 5, 7 electron độc thân ở lớp ngoài cùng
(trạng thái cơ bản, kích thích) clo có các số oxi
hoá dơng là + 1, + 3, + 5, + 7.
- Clo có 7e ở lớp ngoài cùng nên số oxi hoá âm là
- 1.
GV: Từ những đặc điểm trên cho biết tính chất hoá
học cơ bản của clo là gì?
GV bổ sung:
- Clo có các số oxi hoá:
- 1 0 + 1, + 3, + 5, + 7
(hợp chất) (đơn chất) (hợp chất)
Vì thế trong một số phản ứng số oxi hoá của clo có
thể tăng lên, clo còn thể hiện tính khử.
GV: Em cho biết clo có thể tác dụng với những chất
nào?
HS dự đoán tính chất hoá học của clo:
- Clo có 7e ở lớp ngoài cùng clo là một phi kim,
nguyên tử dễ thu thêm 1e để đạt cấu hình khí hiếm
Ar:
Cl
0
+ 1e Cl
-
- Clo có độ âm điện lớn clo là một phi kim hoạt
động, có tính chất đặc trng là tính oxi hoá mạnh.
Nêu các phản ứng hoá học của clo nh: tác dụng với
kim loại, hiđro, nớc, dd kiềm v.v
GV: Sau đây chúng ta sẽ cùng xem xét bản chất và
vai trò của clo trong các phản ứng hoá học đó.
GV làm thí nghiệm Na, Fe + Cl
2
hoặc chiếu cho HS
xem 2 TN đó trên máy chiếu, yêu cầu HS trả lời câu
hỏi trong phiếu học tập.
HS quan sát TN, nêu hiện tợng, giải thích, viết các
PTHH và vai trò của clo trong phản ứng cuối cùng
rút ra kết luận:
- Clo tác dụng mạnh với kim loại tạo thành muối
clorua là hợp chất ion, phản ứng xẩy ra nhanh, toả
nhiều nhiệt kèm theo phát sáng.
PTTQ: 2M + nCl
2
2M
n+
Cl
n
-
- Các phản ứng này đều là phản ứng oxi hoá - khử,
clo đóng vai trò chất oxi hoá.
HS trả lời câu hỏi vào phiếu học tập, thảo luận kết
quả và rút ra nhận xét.
GV cho HS quan sát TN mô phỏng Cl
2
+ H
2
. GV yêu
cầu HS viết PTHH clo tác dụng với hiđro, xác định
bản chất của phản ứng, vai trò của clo trong phản
ứng.
HS quan sát, nêu hiện tợng, giải thích, viết PTHH,
xác định bản chất của phản ứng, vai trò của clo
trong phản ứng. Tiến hành thảo luận chữa bài và kết
luận.
GV chữa bài của HS, tổ chức cho HS thảo luận.
GV làm TN lần lợt cho một mẩu giấy quỳ khô vào lọ
khí Cl
2
và một mẩu giấy quỳ vào bình đựng dd Cl
2
.
GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong phiếu học tập, tổ
chức cho HS thảo luận kết quả và rút ra kết luận.
GV: Viết phơng trình của Cl
2
+ NaOH? Xác định bản
chất của phản ứng? Vai trò của Cl
2
trong phản ứng?
GV làm TN hoặc chiếu cho HS quan sát TN Cl
2
+ dd
KBr và KI.
GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong phiếu học tập,
thảo luận kết quả.
HS quan sát, nêu hiện tợng, giải thích, viết PTHH,
xác định bản chất của phản ứng, vai trò của clo
trong phản ứng và rút ra kết luận phản ứng của clo
với dd kiềm cũng thuộc loại phản ứng tự oxi hoá, tự
khử, clo vừa là chất oxi hoá vừa là chất khử.
HS quan sát, nêu hiện tợng, giải thích, viết PTHH
vào phiếu học tập, thảo luận chữa bài và kết luận:
Tính oxi hoá của Cl yếu hơn F; mạnh hơn Br, I.
GV: Clo còn oxi hoá đợc nhiều chất khử khác. Hãy
hoàn thành các PTHH sau đây:
Cl
2
+ SO
2
+ H
2
O ?
Cl
2
+ FeCl
2
?
HS hoàn thành PTHH (xác định số oxi hoá, dự đoán
sản phẩm, cân bằng PTHH) từ đó rút ra các phản
ứng đều có bản chất là oxi hoá khử, clo là chất oxi
hoá.
Hoạt động 4: Tổng kết và vận dụng (kết thúc tiết 1)
Sau khi HS hoàn thành bài tập củng cố GV nhận xét,
hớng dẫn HS rút ra kết luận.
HS làm các bài tập trong phiếu học tập. HS chữa bài,
cuối cùng rút ra kết luận về tính chất hoá học của
clo vào phiếu học tập:
- Clo là một phi kim hoạt động.
- Tính chất hoá học đặc trng của clo là tính oxi hoá
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
4
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
GV giao bài tập về nhà cho HS và việc chuẩn bị chi
tiết học sau.
mạnh: Cl
2
+ 2e 2Cl
-
, clo oxi hoá nhiều đơn chất,
hợp chất.
- Trong một số phản ứng hoá học clo còn thể hiện
tính khử.
Hoạt động 5: Tổ chức tình huống học tập (tiết 2)
GV: Tiết học trớc chúng ta đã biết độc tính của clo và
những tính chất hoá học của clo, clo có những ứng
dụng gì? đợc diều chế nh thế nào?
HS định hớng đợc nội dung cần nắm đợc.
Hoạt động 6:
GV: Hãy cho biết các ứng dụng của clo? HS tam khảo SGK trình bày các ứng dụng của clo:
là một trong những hoá chất quan trọng nhất của
nền công nghiệp hoá chất.
GV: Clo là một hoá chất có tính độc tuy nhiên nếu
hiểu biết đầy đủ về clo, sử dụng clo đúng mục đích
thì clo là chất có lợi cho con ngời, ngợc lại sẽ có hại
không nhỏ.
GV bổ sung các thông tin về tác hại của clo và hợp
chất.
HS rút ra kết luận:
Khi sử dụng hoá chất chúng ta phải tìm hiểu đầy đủ
về tính chất lí, hoá học của chúng để sử dụng sao có
lợi cho chúng ta và không gây hại cho môi trờng.
Hoạt động 7: Trạng thái tự nhiên
GV: Clo có 2 đồng vị bền là
Cl
35
17
(75,77%) và
Cl
37
17
(24,23%). Hãy tính nguyên tử khối trung bình
của clo.
HS xác định nguyên tử khối trung bình của clo.
GV: Trong tự nhiên clo tồn tại chủ yếu ở dạng hợp
chất nào? Cho ví dụ. Tại sao clo không tồn tại ở dạng
đơn chất?
HS tham khảo SGK, liên hệ thực tế:
- Nêu đợc trạng thái tự nhiên của clo.
- Liên hệ với kiến thức học ở tiết học trớc trả lời câu
hỏi.
Hoạt động 8: Điều chế
GV: Nguyên tắc điều chế clo là gì? Dùng hoá chất
nào để điều chế khí clo trong PTN? Viết các PTHH
dùng để điều chế clo?
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
GV: Quan sát hình 5.3 và cho biết tại sao lọc khí clo
bằng dd NaCl, dd H
2
SO
4
đặc? Tại sao lại thu khí clo
bằng phơng pháp rời không khí?
HS thảo luận và trả lời câu hỏi.
GV: Để sản xuất clo trong công nghiệp với lợng lớn,
giá thành rẻ ta cần lấy nguyên liệu nào để điều chế
clo?
HS phải thấy ngay đợc nguồn nguyên liệu phải sẵn
có trong tự nhiên, đó là muối NaCl.
GV: Nêu phơng pháp điều chế clo từ NaCl trong công
nghiệp và viết PTHH xảy ra.
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
Hoạt động 9: Tổng kết và vận dụng
GV chữa bài tập và nhận xét kết quả.
GV giao bài tập về nhà.
HS làm bài tập 3 trang 125 trong SGK.
Bài 31 - hiđro clorua - axit clohiđric
I - Mục tiêu:
- Biết cấu tạo phân tử, tính chất vật lí, tính chất hoá học của hiđro clorua và axit clohiđric, nguyên tắc điều
chế HCl trong PTN, trong công nghiệp. Tính chất và ứng dụng của một số muối clorua, nhận biết ion clorua.
- Hiểu tính chất hoá học của dd HCl là tính chất axit mạnh và tính khử.
- Phân biệt đợc dd HCl, muối clorua với dd axit và muối khác.
II - Chuẩn bị:
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
5
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
- Dụng cụ, hoá chất để điều chế khí HCl nh: dd H
2
SO
4
đặc, tinh thể NaCl, ống nghiệm, đèn cồn, giá sắt, 1
bình đựng khí HCl, quỳ tím, chậu hoặc cốc thuỷ tinh đựng nớc, nút cao su có ống dẫn khí xuyên qua, dd
NaCl, dd HCl, dd AgNO
3
.
- Tranh hoặc sơ đồ thiết bị sản xuất axit clohiđric trong công nghiệp, hoặc phần mềm mô tả sơ đồ thiết bị sản
xuất axit clohiđric trong công nghiệp.
- Một số hình ảnh về ứng dụng của axit clohiđric, muối clorua (nếu có). Giới thiệu một số hợp chất có chứa
ion clorua quen thuộc và quan trọng trong cuộc sống.
Phiếu học tập
Nội dung 1: Nghiên cứu tính chất vật lí
a) Khí HCl
- Trạng thái? - Độc hay không? - Tỉ khối. nặng hay nhẹ hơn kk?
- Màu sắc? - Mùi? - Thí nghiệm thử tính tan của HCl.
Tên TN Cách tiến hành Hiện tợng Giải thích và kết luận
Tính tan của khí HCl Một bình thuỷ tinh đậy bằng nút
cao su có ống thuỷ tinh vuốt nhọn,
nhúng đầu ống thuỷ tinh vào nớc có
pha vài giọt dd quỳ tím.
b) dd HCl:
- Trạng thái?
- Mùi?
- Các tính chất khác
- Màu sắc?
- Nồng độ dd đậm đặc nhất (20
0
C)?
Nội dung 2: Nghiên cứu tính chất hoá học.
- Axit clohiđric có tính chất hoá học gì?
- Kết luận về tính chất hoá học của axit clohiđric?
- Nguyên nhân gây ra tính chất hoá học đó?
Nội dung 3: Điều chế HCl
- Viết PTHH dùng để điều chế HCl.
Nội dung 4: Nhận biết ion clorua
Tên TN Cách làm Hiện tợng Giải thích, PTHH
NaCl + AgNO
3
Nhỏ từ từ từng giọt dd AgNO
3
vào 1 ml dd NaCl
HCl + AgNO
3
Nhỏ từ từ từng giọt dd AgNO
3
vào 1 ml dd HCl
Thuốc thử nhận ra ion clorua là gì?
Nội dung 5: Bài tập củng cố
Trình bày phơng pháp hoá học nhận biết 4 bình không nhãn sau đây chứa các dd HCl, NaCl, HNO
3
, NaNO
3
.
- Bớc 1: Chọn thuốc thử, nêu cách làm.
- Bớc 2: Tiến hành thí nghiệm nhận biết, viết tờng trình.
- Bớc 3: Kết luận, viết báo cáo hoàn chỉnh bài nhận biết.
III - Thiết kế hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
GV: Trong dạ dày của chúng ta có một lợng axit clohiđric nhất định giúp tiêu hoá thức ăn, trong công nghiệp
axit clohiđric dùng để điều chế nhiều hoá chất quan trọng khác. Vậy hiđro clorua và dd trong nớc của nó -
axit clohiđric có những tính chất lí, hoá học gì? Đợc điều chế nh thế nào? Làm thế nào để nhận ra nó và
muối của nó? Đó là nội dung bài học của chúng ta hôm nay.
Hoạt động 2: Tính chất vật lí
GV cho HS quan sát bình đựng khí HCl, thông báo
hiđro clorua có mùi xốc, độc (có thể làm ngạt thở, khi
làm thí nghiệm phải cẩn thận, khi có dấu hiệu có khí
hiđro clorua cần mở cửa, khẩn trơng thực hiện các
biện pháp phòng độc, ).
HS quan sát bình đựng khí HCl và nhận xét: trạng
thái, màu sắc và hoàn thành các câu hỏi 1.a trong
phiếu học tập.
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
6
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
GV làm TN hoặc chiếu cho HS quan sát TN thử tính
tan của hiđro clorua trong nớc.
HS quan sát TN, nêu hiện tợng, tham khảo SGK,
thảo luận từ đó giải thích và kết luận về tính tan của
khí HCl trong nớc.
GV cho HS quan sát dd HCl đặc.
GV: Tại sao dd HCl đậm đặc lại bốc khói trong
không khí ẩm?
HS quan sát dd HCl đặc, trả lời câu hỏi nội dung 1.b
trong phiếu học tập.
Hoạt động 3: Tính chất hoá học
GV:
1. Dd HCl phản ứng với các chất trong dãy nào dới
đây? Chọn phơng án đúng, viết các PTHH xảy ra, cho
biết phản ứng nào là phản ứng oxi hoá - khử?
A. Cu(OH)
2
, CuO, CuSO
4
, Mg, KOH.
B. Fe, Fe(OH)
2
, CaCO
3
, Fe
3
O
4
, AgNO
3
.
C. Al, S, Al(OH)
3
, Na
2
O, Na
2
CO
3
D. Fe(OH)
3
, CaO, NaOH, NaNO
3
, Na.
HS làm bài, chữa bài, thảo luận và rút ra nhận xét
sau:
- Dd axit clohiđric là một dd axit mạnh mang đầy
đủ tính chất của một axit.
- Phản ứng của HCl với kim loại là phản ứng oxi
hoá - khử trong đó chất oxi hoá làH
+
trong HCl.
PTTQ:
2R + 2nH
+
Cl 2R
n+
Cl
n
+ nH
2
2. Dd HCl tác dụng đợc với chất nào sau đây? Viết
PTHH?
A. KMnO
4
. B. K
2
Cr
2
O
7
.
C. MnO
2
. D. HClO.
E. Cả A, B, C, D.
HS trả lời câu hỏi,viết PTHH, xác định vai trò của Cl
-
(HCl) trong phản ứng, thảo luận chung và rút ra
kết luận:
- HCl có tính khử khi tác dụngvới chất oxi hoá mạnh
do: Cl
-
Cl
0
+ 1e
GV: Khí HCl, dd HCl trong dung môi benzen có tính
chất hoá học nh dd HCl không?
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
Cuối cùng GV hớng dẫn HS chốt lại tính chất hoá học
của HCl.
HS nhắc lại và tổng kết về tính chất hoá học của
HCl theo sơ đồ:
H
+
Cl
-
Tính axit, tính oxi hoá
(dd HCl)
Tính khử
(khí, dd HCl)
Hoạt động 4: Điều chế
GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi về điều chế HCl trong
phiếu học tập.
HS hoàn thành nội dung 3 trong phiếu học tập, đây
là một câu hỏi mở HS có thể viết đợc nhiều PTHH
tạo thành HCl.
GV: yêu cầu HS quan sát hình 5.5 SGK và cho biết
trong PTN HCl đợc điều chế từ những hoá chất nào?
Viết PTHH.
HS quan sát tranh, tham khảo SGK trả lời câu hỏi
vào phiếu học tập.
GV: Hãy cho biết:
a) Nếu thay NaCl khan bằng dd NaCl, H
2
SO
4
đặc
bằng H
2
SO
4
loãng thì phản ứng xảy ra nh thế nào?
b) Tại sao không dùng axit khác mà phải dùng dd
H
2
SO
4
đặc?
HS trả lời câu hỏi.
GV: Để sản xuất HCl trong công nghiệp với lợng lớn,
giá thành rẻ ta cần lấy nguyên liệu nào?
HS nêu đợc nguồn nguyên liệu phải sẵn có trong tự
nhiên đó là muối NaCl.
GV giới thiệu phơng pháp sunfat cho HS.
GV cho HS quan sát sơ đồ thiết bị (hoặc mô hình) sản
xuất axit HCl trong công nghiệp.
GV viết PTHH điều chế HCl bằng phơng pháp tổng
hợp.
GV: Tại sao dẫn khí HCl từ phía dới lên, H
2
O đợc tới
từ trên xuống?
HS ghi phơng pháp sunfat, hoá chất để điều chế HCl
trong công nghiệp vào vở.
HS quan sát sơ đồ ở hình 5.6 và trả lời câu hỏi.
GV nhận xét phần trả lời của HS và hớng dẫn HS rút
ra nguyên tắc ngợc dòng áp dụng trong quá trình sản
xuất hoá chất.
HS rút ra phơng pháp tổng hợp dd HCl đặc theo
nguyên tắc ngợc dòng.
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
7
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
GV: Giới thiệu biện pháp thu hồi hoá chất trong quá
trình sản xuất các hợp chất hữu cơ có chứa clo, tránh
thải khí HCl vào không khí gây ô nhiễm môi trờng.
Hoạt động 5: Muối clorua và nhận biết ion clorua
GV: Cho biết tính tan của các muối clorua? ứng dụng
của một số muối clorua quan trọng?
HS sử dụng bảng tính tan, tham khảo SGK nêu tính
tan, tính dễ bay hơi của một số muối clorua, liên hệ
thực tế nêu một số muối clorua quan trọng và những
ứng dụng của chúng.
GV làm (hoặc chiếu cho HS) xem 2 TN: dd NaCl tác
dụng với dd AgNO
3
và dd HCl tác dụng với dd
AgNO
3
.
HS quan sát, nêu hiện tợng, giải thích, viết PTHH
vào phiếu học tập.
GV: Có thể dùng hoá chất nào làm thuôc thử để nhận
ra ion clorua?
GV lu ý: AgCl là chất kết tủa màu trắng, không tan
trong axit mạnh nh HNO
3
, bị xám đen ngoài ánh sáng
do:
2AgCl
sángánh
2Ag + Cl
2
Trắng Bột đen
HS nêu đợc thuốc thử nhận ra ion clorua là dd muối
AgNO
3
. HS có thể nêu cách nhận biết ion clorua
bằng các chất oxi hoá mạnh sinh ra khí Cl
2
màu
vàng lục thoát ra khỏi dd.
HS bổ sung kiến thức về AgCl và đi đến kết luận nh
SGK.
Hoạt động 6: Tổng kết và vận dụng
GV yêu cầu HS trao đổi bài cho nhau, cho đáp án
mẫu và hớng dẫn chấm điểm cụ thể rồi yêu cầu HS
chấm điểm cho nhau. Nếu có điều kiện, GV chuẩn bị
hoá chất cho các nhóm HS làm bài tập nhận biết các
chất HCl, NaCl, HNO
3
, NaNO
3
.
- HS làm bài tập nhận biết hoá chất vào phiếu học
tập.
- HS tự đánh giá và chữa bài cho nhau.
Sau khi các nhóm HS tiến hành xong TN, mỗi nhóm
cử đại diện lên trình bày kết quả.
GV kiểm tra, đánh giá kết quả và giao bài tập về nhà
cho HS.
Bài 32 - hợp chất chứa oxi của clo
I - Mục tiêu:
- Biết công thức, tên gọi một số oxit và axit có oxi của clo, quy luật biến đỏi tính oxi hoá và độ bền các hợp
chất chứa oxi của clo.
- ứng dụng, cách điều chế nớc Gia-ven, muối clorat, clorua vôi.
- Hiểu đợc tại sao clo có các số oxi hoá dơng, tính chất chung của các hợp chất chứa oxi của clo là tính oxi
hoá.
II - Chuẩn bị:
Hoá chất: Nớc clo, nớc Gia-ven, muối clorat, clorua vôi.
Câu hỏi:
1. Thành phần, tác dụng của nớc Gia-ven, nớc Gia-ven đợc dùng để làm gì? Sử dụng nớc Gia-ven nh thế nào
để tiết kiệm và có hiệu quả cao nhất?
2. Thành phần, tác dụng của clorua vôi? Dùng clorua vôi làm những việc gì?
3. Thành phần của diêm? Tại sao que diêm cháy đợc?
III - Thiết kế hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
GV: Các em đã biết về đơn chất clo, hợp chất của clo với hiđro, muối clorua và hiểu đợc tầm quan trọng của
những hoá chất đó đối với cuộc sống của chúng ta, hôm nay chúng ta sẽ cùng nghiên cứu về những hợp chất
chứa oxi của clo. Chúng là những hoá chất nào? Có cấu tạo và tính chất ra sao? Có ứng dụng gì và làm thế
nào để điều chế đợc chúng?
Hoạt động 2: Sơ lợc về các oxit và các axit có oxi của clo
GV: Em hãy nêu tên, viết công thức các oxit, axit có HS tham khảo tài liệu viết đợc CTPT, tên các oxit,
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
8
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
oxi của clo. axit có oxi của clo.
GV: Hãy xác định số oxi hoá của clo trong các hợp
chất đó. Tại sao clo lại có các số oxi hoá đó?
HS sẽ xác định đợc số oxi hoá, giải thích đợc clo có
các số oxi hoá dơng là do độ âm điện của O >
Cl.
Đối với HS khá, giỏi GV có thể yêu cầu HS viết
CTCT của các oxit, axit có oxi của clo.
GV yêu cầu HS tìm hiểu quy luật biến đổi tính oxi
hoá, độ bền, tính axit của các hợp chất axit có oxi của
clo.
HS tham khảo SGK rút ra quy luật biến đổi tính oxi
hoá, độ bền, tính axit của các hợp chất có oxi của
clo.
Hoạt động 3: Nớc Gia-ven
GV cho HS quan sát dd nớc Gia-ven, giới thiệu cho
HS thành phần của dd.
- Viết PTHH điều chế nớc Gia-ven?
- Trong công nghiệp điều chế nớc Gia-ven nh thế
nào?
HS đã học tính chất của clo nên viết đợc PTHH điều
chế đợc nớc Gia-ven từ clo và dd NaOH loãng,
nguội, kết hợp tham khảo SGK nêu đợc phơng pháp
điều chế nớc Gia-ven trong công nghiệp.
GV: Nớc Gia-ven có tính chất gì?
GV làm TN (hoặc cho HS xem phim làm TN):
1. Dd nớc Gia-ven + giấy màu hoặc vải màu.
2. Dd nớc clo + giấy màu.
HS quan sát TN, nêu hiện tợng.
Nớc Gia-ven có tính tẩy màu tơng tự nớc clo.
GV tổ chức thảo luận kết quả TN, hớng dẫn HS giải
thích hiện tợng.
GV: Nớc Gia-ven đợc dùng để làm gì?
HS giải thích theo dẫn dắt của GV rút ra: nguyên
nhân tính tẩy màu của nớc Gia-ven.
GV: Sử dụng nớc Gia-ven nh thế nào cho có hiệu quả
nhất?
HS liên hệ thực tế, tham khảo SGK nêu các ứng
dụng của nớc Gia-ven. HS trả lời câu hỏi.
Hoạt động 4: Clorua vôi
GV cho HS quan sát một ít clorua vôi và yêu cầu HS
nhận xét về trạng thái, màu sắc, mùi.
HS quan sát, nêu nhận xét về clorua vôi (trạng thái,
màu sắc, mùi).
GV: Clorua vôi là sản phẩm của phản ứng giữa Cl
2
tác dụng với Ca(OH)
2
.
Viết PTHH điều chế clorua vôi.
HS tham khảo SGK viết PTHH điều chế clorua vôi.
GV: Phản ứng của clo với vôi có phải phản ứng oxi
hoá - khử không?
HS xác định số oxi hoá của các nguyên tố và trả lời
câu hỏi.
GV: Tại sao nói clorua vôi là một muối hỗn tạp? HS viết CTCT của clorua vôi, xác định số oxi hoá
của clo, tham khảo SGK và trả lời câu hỏi.
GV:
a) So sánh thành phần, cấu tạo của clorua vôi và nớc
Gia-ven và cho biết clorua vôi có tính chất gì?
HS tiến hành so sánh thấy rằng nớc Gia-ven và
clorua vôi đều là muối của HCl và HclO nên suy ra
đợc:
- Clorua vôi cũng có tính chất oxi hoá mạnh nh nớc
Gia-ven.
- Có phản ứng với các axit mạnh hơn giải phóng
axit yếu HClO.
b) Viết PTHH sau:
CaOCl
2
+ CO
2
+ H
2
O ?
CaOCl
2
+ HCl ?
HS vận dụng hoàn thành 2 PTHH bên.
GV: Clorua vôi có ứng dụng gì? Tại sao trong thực tế
clorua vôi đợc sử dụng rộng rãi hơn nớc Gia-ven?
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
Hoạt động 5: Muối clorat
GV giới thiệu muối clorat.
GV: KClO
3
đợc điều chế bằng cách cho Cl
2
tác dụng
với kiềm nóng, hãy hoàn thành PTHH sau:
Cl
2
+ KOH KClO
3
+ KCl + H
2
O
HS hoàn thành PTHH.
Nhận xét về bản chất của phản ứng (phản ứng tự oxi
hoá - khử)
GV:
a) Bản chất của phản ứng Cl
2
tác dụng với dd kiềm là
HS nhận xét về điểm giống nhau trong cách điều
chế muối hipoclorơ và muối clorat là cho Cl
2
tác
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
9
t
0
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
gì?
b) Trong công nghiệp, sản xuất KClO
3
bằng cách
nào?
dụng với dd kiềm, phản ứng đều là phản ứng oxi hoá
- khử nội phân tử. HS tham khảo SGK nêu cách điều
chế KClO
3
trong công nghiệp.
GV cho HS quan sát tinh thể KClO
3
, cho KClO
3
vào
nớc và yêu cầu HS trả lời câu hỏi về trạng thái? màu
sắc? tính tan của KClO
3
.
GV: Viết PTHH khi đun nóng KClO
3
có xúc tác
MnO
2
, biết phản ứng này đợc dùng để điều chế oxi
trong phòng TN.
GV lu ý cho HS về điều kiện phản ứng nh SGK.
GV cho HS quan sát bao diêm, giới thiệu cho HS
thành phần hoá chất ở đầu que diêm, ở thành hộp
diêm và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Tại sao khi quẹt
que diêm vào thành hộp thì diêm lại cháy?
GV nhận xét và hớng dẫn HS rút ra kết luận.
GV: Với tính oxi hoá mạnh, KClO
3
có những ứng
dụng gì?
HS quan sát tinh thể KClO
3
, TN thử tính tan của
KClO
3
trong nớc và trả lời câu hỏi, tham khảo SGK
nêu tính chất vật lí của KClO
3
.
HS tham khảo SGK, thảo luận chung và trả lời câu
hỏi, từ đó HS rút ra kết luận:
- KClO
3
là hợp chất khá bền (bền hơn nớc Gia-
ven và clorua vôi).
- KClO
3
là chất oxi hoá mạnh, dễ dàng tác dụng với
nhiều chất dễ cháy nh P, S, C, bị phân huỷ ở nhiệt
độ cao.
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
Hoạt động 6: Tổng kết và vận dụng
HS làm bài tập số 2, 4, 5 (SGK).
Bài 33 - luyện tập về clo và hợp chất của
clo
I - Mục tiêu:
Củng cố tính chất vật lí, hoá học đặc trng của clo, nguyên tắc và phơng pháp điều chế clo, tính chất các
hợp chất của clo.
II - Chuẩn bị:
GV chuẩn bị hệ thống câu hỏi, bài tập, giao cho HS một số câu hỏi yêu cầu HS chuẩn bị trớc:
Câu 1: Nêu cấu tạo nguyên tử, độ âm điện của clo. Giải thích các số oxi hoá của clo. Tính chất vật lí, hoá
học của đơn chất clo.
Câu 2: Trình bày tính chất hoá học của dd HCl. Viết các PTHH minh hoạ.
Câu 3: Các hợp chất chứa oxi của clo có nhiều ứng dụng quan trọng là những hoá chất nào (công thức, tên
gọi)? Lập bảng tóm tắt số oxi hoá, cách điều chế, tính chất hoá học của chúng.
Câu 4: Có các chất sau: KCl, KClO, KClO
3
, HClO, CaOCl
2
, Cl
2
, FeCl
2
, FeCl
3
, HCl, AgCl. Hãy lập các sơ
đồ biến hoá giữa các hoá chất trên và viết các PTHH thực hiện dãy biến hoá đó.
III - Thiết kế hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
GV: Clo và hợp chất của clo có tính chất, ứng dụng và điều chế nh thế nào?
Hoạt động 2: Kiến thức cần nắm vững
GV: Yêu cầu HS trình bày câu hỏi 1, tổ chức cho HS
thảo luận.
HS trả lời câu hỏi 1, lớp thảo luận, bổ sung kiến
thức, rút ra kết luận về cấu tạo nguyên tử, các số oxi
hoá của clo, tính chất lí, hoá của clo đặc biệt rút ra
đợc sơ đồ sau:
1
Cl
0
Cl
1
Cl
+
[Ar] 3s
2
3p
6
[Ar] 3s
2
3p
5
Tính oxi hoá Tính khử
GV: Yêu cầu HS trình bày câu hỏi 2, tổ chức cho HS
thảo luận.
HS trả lời câu hỏi 2, thảo luận, bổ sung, rút ra kết
luận về tính chất hoá học của HCl đặc biệt nhấn
mạnh cho HS:
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
10
dễ
khó
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
- Hợp chất chứa Cl
-
có tính khử do:
2Cl
-
Cl
2
0
HS thực hiện yêu cầu của GV theo bảng mẫu:
GV: Yêu cầu HS điền thông tin vào ô trống trong
bảng mẫu, trả lời câu hỏi 3.
Các hợp chất
Số oxi hoá
Điều chế
Tính chất hoá học
ứng dụng
GV: Yêu cầu HS trình bày câu hỏi 4, tổ chức cho HS
thảo luận.
Học sinh thiết lập sơ đồ, thảo luận, đa ra sơ đồ hoàn
chỉnh.
GV: Trong các phản ứng hoá học đó:
- Phản ứng nào thể hiện tính oxi hoá của clo?
- Phản ứng nào thuộc loại phản ứng oxi - hoá khử
nội phân tử? Vì sao?
- Phản ứng nào các hợp chất chứa oxi của clo thể
hiện tính oxi hoá?
- Phản ứng nào đợc dùng điều chế clo trong PTN?
Trong công nghiệp?
HS trả lời các câu hỏi.
Hoạt động 3: Bài tập vận dụng
GV: Yêu cầu HS làm các bài tập trong SGK. HS làm các bài tập trong SGK, thảo luận và chữa bài
tập.
Bài 34 - flo
I - Mục tiêu:
- Biết trạng thái tự nhiên, phơng pháp điều chế, tính chất hoá học, ứng dụng, của flo. Tính chất và cách điều
chế hiđro florua, axit flo hiđric, oxi florua.
- Hiểu flo là phi kim mạnh nhất, trong các hợp chất flo chỉ có số oxi hoá - 1, chỉ có thể dùng phơng pháp điện
phân mới có thể điều chế đợc flo.
II - Chuẩn bị:
- Bột CaF
2
, dd H
2
SO
4
, parafin, tấm kính, dao nhọn.
- GV có thể sử dụng máy chiếu
III - Thiết kế hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
GV: Tại sao nói nguyên tố flo là một phi kim điển hình, hoạt động hoá học mạnh nhất trong số các phi kim?
Flo có gì giống và khác với nguyên tố clo?
Hoạt động 2: Trạng thái tự nhiên, điều chế
GV:
1. Trong tự nhiên , flo tồn tại ở trạng thái đơn chất
hay hợp chất? Vì sao?
2. Cho biết một số khoáng chất chứa flo trong tự
nhiên.
Nếu có điều kiện GV cho HS xem các mẫu vật, quan
sát về các hình ảnh về các mỏ khoáng của flo. GV có
thể cung cấp thêm thông tin: Flo chiếm khoảng
6,25.10
- 2
% tổng khối lợng vỏ trái đất, nghĩa là còn
nhiều hơn Cu, Zn, Ni, và một số nguyên tố quen
thuộc khác.
HS tham khảo SGK rút ra đợc trạng thái tự nhiên
của flo, dựa vào tính chất hoạt động hoá học mạnh
nhất của flo để giải thích.
HS tham khảo SGK nêu khoáng chất, một số dạng
tồn tại của flo trong tự nhiên.
GV: Hãy cho biết:
1. Nguyên tắc điều chế flo.
2. Phơng pháp điều chế flo. Tại sao chỉ có thể dùng
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
HS viết PTHH;
ở cực âm : 2H
+
+ 2 e H
2
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
11
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
phơng pháp điều chế đó?
ở cực dơng: 2F
-
F
2
+ 2e
Hoạt động 3: Tính chất, ứng dụng
GV: Hãy cho biết tính chất vật lí của flo: trạng thái,
màu sắc, tính độc.
HS nhớ lại bài khái quát hoặc tham khảo SGK trả lời
câu hỏi.
GV: Tại sao nói: flo là phi kim mạnh nhất? HS dựa vào cấu hình electron nguyên tử, giá trị độ
âm điện của flo để trả lời.
GV: flo có tính chất hoá học giống và khác clo nh thế
nào?
HS tiến hành so sánh cấu tạo và độ âm điện của clo
và flo, từ đó rút ra flo có tính oxi hoá mạnh nhất.
GV: flo có tính oxi hoá mạnh nhất, vậy flo tác dụng
đợc với những chất oxi hoá nào?
HS dự đoán: + Flo tác dụng đợc kim loại.
+ Flo tác dụng với phi kim.
+ Flo tác dụng với hợp chất.
GV: Viết phơng trình phản ứng minh hoạ tính chất
của flo?
HS tham khảo SGK viết PTHH minh hoạ tính chất
hoá học của flo.
GV: Chữa bài và hớng dẫn HS rút ra kết luận về tính
chất hoá học của flo?
Sau khi chữa bài HS rút ra kết luận nh SGK.
GV: Nêu các ứng dụng quan trọng của flo?
GV có thể lồng việc giáo dục môi trờng vào bài học.
Nếu có điều kiện GV giao cho HS tìm kiếm thông tin
trên mạng internet tìm hiểu về tình hình sử dụng chất
CFC và những tác hại của nó với môi trờng.
HS tham khảo SGK và nêu ứng dụng của flo.
Hoạt động 4: Một số hợp chất của flo
GV:
1. Nêu phơng pháp, viết PTHH điều chế hiđro florua.
2. Tại sao không sử dụng phơng pháp tổng hợp nh
điều chế hiđro clorua?
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
GV: HF và HCl có tính chất vật lí khác nhau nh thế
nào?
HS tham khảo SGK nêu rõ:
- Hiđro florua có nhiệt độ sôi cao hơn hẳn hiđro
clorua.
- Hiđro florua tan vô hạn trong nớc trong khi hiđro
clorua tan có hạn.
GV có thể khuyến khích HS khá, giỏi về nhà tìm
hiểu, giải thích sự khác nhau đó.
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi và đi đến kết
luận:
GV:
1. Khí hiđro florua tan vào nớc tạo thành dd có tính
chất hoá học gì?
2. Dung dịch đó có tính chất gì khác với dd HCl?
- Khí hiđro florua tan vào nớc tạo thành dd axit
flohiđric có tính chất axit yếu.
- Dung dịch axit flohiđric có tính chất đặc biệt ăn
mòn thuỷ tinh do tác dụng với SiO
2
có trong thành
phần thuỷ tinh.
Nếu có điều kiện GV có thể làm thí nghiệm biểu diễn
khả năng ăn mòn thuỷ tinh của dd HF.
HS viết PTHH của phản ứng giữa dd hiđro florua với
SiO
2
.
HS trả lời câu hỏi.
GV:
1. Muốn khắc chữ, hoa văn lên thuỷ tinh ta làm nh
thế nào?
2. Có thể đựng dd HF trong chai lọ làm bằng thuỷ
tinh đợc không?
GV bổ sung thêm tính tan, tính độc của các muối
florua.
GV: Viết CTPT, CTCT, xác định số oxi hoá của flo
trong hợp chất với oxi?
HS trả lời: hợp chất với oxi của flo có:
- Công thức phân tử: OF
2
.
- Công thức cấu tạo: F - O - F.
- Số oxi hoá: F: - 1 ; O: - 2.
GV:
1. Viết PTHH của phản ứng điều chế oxi florua.
2. Nêu tính chất vật lí của oxi florua.
3. Nêu tính chất hoá học của oxi florua.
HS tham khảo SGK trả lời các câu hỏi.
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
12
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
GV: Hoàn thành PTHH sau đây:
OF
2
+ H
2
?
OF
2
+ Mg ?
HS vận dụng hoàn thành các PTHH.
Hoạt động 5: Tổng kết và vận dụng
HS làm bài tập số 3, 4 SGK trang 139
Bài 35 - Brom
I - Mục tiêu:
- Biết trạng thái tự nhiên, phơng pháp điều chế, tính chất hoá học của brom; phơng pháp điều chế và tính
chất của một số hợp chất của brom.
- So sánh đợc tính chất hoá học của brom, hợp chất của brom với các halogen khác.
II - Chuẩn bị:
- Hoá chất: nớc brom, dd KI, dd hồ tinh bột.
- Phần mềm mô phỏng phản ứng hoá học của brom với kim loại (Al với Br
2
), một số hình ảnh giới thiệu ứng
dụng của AgBr trong việc chế tạo phim ảnh.
III - Thiết kế hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
Chúng ta đã đợc học 2 nguyên tố halogen là clo và flo, hôm nay chúng ta cùng nghiên cứu tính chất của đơn
chất và tính chất của một số hợp chất của brom một nguyên tố phi kim duy nhất trong bảng tuần hoàn ở
trạng thái lỏng.
Hoạt động 2: Trạng thái tự nhiên, điều chế
GV: Đặt câu hỏi:
1. Trong tự nhiên, brom tồn tại ở trạng thái đơn chất
hay hợp chất?
HS tham khảo SGK trả lời câu hỏi.
2. Hãy kể một số chất chứa brom trong tự nhiên.
GV: Hãy cho biết: HS tham khảo SGK rút ra đợc:
1. Nguồn nguyên liệu chính để điều chế brom là gì? - Nguồn nguyên liệu chính dùng điều chế brom là n-
ớc biển (có nhiều NaBr, KBr).
2. Nêu nguyên tắc điều chế brom.
- Nguyên tắc điều chế brom: oxi hoá ion Br
2Br
Br
2
+ 2e
Chất oxi hoá là Cl
2
.
3. Viết PTHH điều chế brom. HS viết PTHH điều chế brom.
Hoạt động 3: Tính chất, ứng dụng
GV cho HS quan brom lỏng đựng trong lọ thuỷ tinh
trong suốt, nút kín.
GV: Quan sát lọ đựng brom và cho biết:
1. Trạng thái, màu sắc.
2. Dễ hay khó bay hơi.
HS quan sát và trả lời câu hỏi.
GV: Brom còn có những tính chất vật lí nào khác? HS tham khảo SGK bổ sung tính độc, dễ gây bỏng
nặng của brom.
GV: So sánh:
1. Cấu tạo lớp electron ngoài cùng, độ âm điện của
brom và clo.
2. Tính chất hoá học của brom và clo.
HS viết cấu hình electron lớp ngoài cùng của clo và
brom rút ra đợc:
- Brom có lớp electron ngoài cùng giống clo, brom
có tính chất hoá học giống clo.
Cụ thể: Brom có tính oxi hoá mạnh, ngoài ra brom
còn có tính khử.
- Độ âm điện của brom nhỏ hơn clo, tính oxi hoá
của brom yếu hơn clo.
GV: Viết các PTHH minh hoạ tính chất hoá học của
brom.
HS viết PTHH của brom tác dụng với:
+ Kim loại.
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
13
2
0
0
7
Giáo án Hoá 10 học kì 2
Nếu có điều kiện GV cho HS quan sát phần mềm mô
phỏng phản ứng của brom với nhôm.
+ Hiđro.
+ Nớc.
GV: Hoàn thành các phản ứng sau đây và cho biết vai
trò của brom trong phản ứng:
Br
2
+ Cl
2
+ H
2
O HBrO
3
+ HCl
Br
2
+ NaOH NaBrO + NaBr
HS xác định bản chất và vai trò của brom trong các
phản ứng.
HS cân bằng PTHH và xác định rõ vai trò của brom.
Từ đó rút ra kết luận:
- Brom có tính oxi hoá mạnh, ngoài ra còn có tính
khử.
1
Br
0
Br
5
Br,
++
1
Br
Tính oxi hoá Tính khử
GV: Cho HS quan sát TN brom tác dụng với dd muối
của iot để xem tính oxi hoá của brom mạnh hơn hay
yếu hơn iot.
HS quan sát TN, nêu hiện tợng, giải thích, viết
PTHH xảy ra và rút ra kết luận:
- Tính oxi hoá của brom yếu hơn clo và mạnh hơn
iot. Thể hiện:
Cl
2
+ 2NaBr 2NaCl + Br
2
Br
2
+ 2NaI 2NaBr + I
2
GV: Nêu các ứng dụng của brom? HS tham khảo SGK nêu ứng dụng của brom.
Hoạt động 4: Một số hợp chất của brom
GV: Viết các PTHH điều chế hiđro bromua. HS có thể viết nhiều PTHH để điều chế hiđro
bromua, VD nh:
- Br
2
tác dụng với H
2
.
- Br
2
tác dụng với H
2
O.
- Br
2
tác dụng với các chất hữu cơ nh CH
4
.
GV phân tích các phơng án của HS và giới thiệu cho
HS phơng pháp điều chế hiđro bromua trong thực tế
và viết PTHH nh SGK.
HS tham khảo SGK và viết PTHH điều chế HBr từ
PBr
3
và H
2
O.
GV: So sánh tính chất vật lí của hiđro bromua và
hiđro clorua.
HS tham khảo SGK rút ra kết luận hiđro bromua có
nhiều tính chất vật lí tơng tự nh hiđro clorua (trạng
thái, màu sắc, tính tan, bốc khói trong không khí
ẩm).
GV: Dd axit bromhiđric và đ axit clohiđric có nhiều
tính chất hoá học tơng tự nhau, vậy HBr và dd HBr có
tính chất gì?
HS dựa vào tính chất hoá học của dd hiđro clorua rút
ra tính chất hoá học của HBr và dd HBr:
- Dd axit bromhiđric là một axit mạnh.
- Khí hiđro bromua và dd axit bromhiđric có tính
khử.
GV: Hoàn thành các PTHH sau đây, chỉ rõ bản chất
và vai trò các chất tham gia phản ứng:
HBr + H
2
SO
4
Br
2
+ SO
2
+ H
2
O
HBr + O
2
H
2
O + Br
2
HS can bằng PTHH qua đó nêu đợc bản chất của
phản ứng là phản ứng oxi hoá - khử và Br
- 1
(trong
HBr) là chất khử.
GV: Hãy so sánh các tính chất sau của dd axit
bromhiđric và dd axit clohiđric.
HS tham khảo SGK rút ra đợc:
- Tính axit của dd bromhiđric mạnh hơn dd axit
clohiđric.
- Tính khử của dd axit bromhiđric mạnh hơn dd axit
clohiđric.
GV: AgBr là một muối có ứng dụng quan trọng để
chế tạo phim ảnh. Giải thích?
GV: Brom cũng tạo thành các axit có oxi tơng tự nh
clo. Hãy viết và đọc tên các axit có chứa oxi của
brom. Cho biết số oxi hoá của brom trong các hợp
chất đó.
HS liên hệ thực tế, tham khảo SGK giải thích ứng
dụng của AgBr.
HS viết công thức các axit có oxi của brom đọc tên
và xác định số oxi hoá từ đó rút ra đợc: Trong các
hợp chất chứa oxi, brom cũng có các số oxi hoá d-
ơng: +1, + 3, + 5, + 7.
GV: So sánh tính chất sau của axit hipobromơ và axit
hipoclorơ về: tính bền, tính axit, tính oxi hoá.
HS tham khảo SGK rút ra đợc:
Tính bền, tính axit, tính oxi hoá của axit hipobromơ
Lê Minh Hoàng GV tr ờng THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ Hà Tây
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét