Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Ưu điểm của hình thức này là mức độ rủi ro thấp, đặc biệt là không cần bỏ
vốn kinh doanh, tạo được việc làm cho người lao động, đồng thời cũng thu được
một khoản lợi nhuận đáng kể trong hoạt động xuất khẩu uỷ thác. Không chịu
trách nhiệm trong việc tranh chấp và khiếu nại về chất lượng hàng hoá uỷ thác.
3. Xuất khẩu theo Nghị định thư
Đây là hình thức xuất khẩu hàng hoá ( thường là để trả nợ nước ngoài)
được ký kết hợp đồng theo nghị định giữa hai chính phủ.
Hình thức này cho phép doanh nghiệp tiết kiệm được các khoản chi phí
trong việc nghiên cứu thị trường, tìm kiếm bạn hàng, xúc tiến thương mại và
thường không có sự rủi ro trong thanh toán thương mại.
Trên thực tế, hình thức này chỉ tồn tại trong thời kỳ cơ chế tập trung bao
cấp, thị trường xuất khẩu rau quả chủ yếu là Liên Xô cũ và một số nước xã hội
chủ nghĩa ở khu vực Đông Âu. Hình thức xuất khẩu hàng hóa theo Nghị định
thư của Chính phủ chỉ giao nhiệm vụ cho một số doanh nghiệp Nhà nước đảm
nhiệm, Hình thức này đã chấm dứt từ năm 1995, đến nay nền kinh tế nước ta
thực sự vận động theo cơ chế thị trường.
4. Xuất khẩu tại chỗ
Đây là hình thức kinh doanh mới nhưng đang phát triển và có xu hướng
phát triển rộng rãi do nó có những ưu điểm sau:
- Đặc điểm của loại hình xuất khẩu này là hàng hoá không vượt qua biên
giới quốc gia mà khách hàng vẫn có thể mua được hàng hoá. Do vậy, nhà xuất
khẩu không cần đích thân ra nước ngoài để đàm phán trực tiếp với người mua
mà chính người mua lại đến trực tiếp đàm phán với người xuất khẩu.
- Mặt khác, doanh nghiệp cũng không cần phải tiến hành các thủ tục như:
thủ tục tục hải quan, mua bảo hiểm hàng hóa, thuê phương tiện vận tải vận
chuyển. Do đó giảm được một số chi phí khá lớn.
Trong thời kỳ nền kinh tế ta mở cửa hội nhập với kinh tế thế giới, đầu tư
nước ngoài và kinh tế du lịch ngày càng phát triển, khách du lịch và dân di cư
tạm thời ngày càng tăng nhanh. Các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả có thể liên
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
hệ trực tiếp với các hoạt động cung cấp dịch vụ hoặc bán hàng để thu ngoại tệ.
Ngoài ra doanh nghiệp có thể sử dụng chính số khách du lịch này làm nhân tố
quảng cáo và khuyến trương sản phẩm của doanh nghiệp.
- Sản xuất trong nước phát triển và mở rộng các hình thức đầu tư, xuất
hiện một loạt khu chế xuất ra đời, cần sử dụng rau quả, việc đáp ứng được nhu
cầu cho tổ chức này cũng chính là hình thức xuất khẩu có hiệu quả và đang được
nhiều doanh nghiệp chú ý sử dụng. Việc thanh toán tiền theo phương thức này
cũng rất nhanh chóng, có thế là đồng nội tệ, hoặc ngoại tệ do hai bên tự thoả
thuận trong hợp đồng thương mại.
II. Kinh nghiệm của một số nước thành công trong lĩnh vực xuất khẩu rau
quả
Qua nghiên cứu kinh nghiệm của các nước thành công trong lĩnh vực xuất
khẩu rau quả như Malaysia, Inđônêsia, Thái Lan… cho thấy chính phủ rất quan
tâm tới việc phát triển ngành rau quả trong đó có lĩnh vực xuất khẩu rau quả. Sự
quan tâm đó thể hiện thông qua các chủ trương phát triển các vùng rau quả tập
trung hay nói cách khác là xúc tiến việc sản xuất rau quả trên quy mô lớn. Và
sau đó, các đơn vị sản xuất rau quả quy mô lớn sẽ được hình thàn bởi các tư
nhân. Chính các tư nhân cũng rất tự nguyện đầu tư công nghệ, các phương tiện
chế biến và tiếp thị cho các chủ trang trại nhỏ nhằm tạo ra hàng hoá.
1. Kinh nghiệm của Malaysia
Trong những cố gắng xúc tiến phát triển nhanh chóng công nghiệp, Chính
phủ cũng đưa ra những khuyến khích về mặt tài chính đầy sức hấp dẫn, hay
những khuyến khích đầu tư, khuyến khích về thuế nhằm hỗ trợ người sản xuất.
Malaysia còn khuyến khích sản xuất lớn loại cây ăn quả. Các loại cây này
được cân nhắc, lựa chọn trên cơ sở nhu cầu tiêu thụ trong và ngoài nước, trong
đó bao gồm cả các loại rau quả có nhu cầu tiêu thụ trong và ngoài nước. Đồng
thời, các vụ chức năng trực thuộc Bộ Nông Nghiệp còn thực hiện các dịch vụ tư
vấn cho sản xuất, tư vấn tiếp thị cho các nhà quản lý. Các vườn cây ăn quả được
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
tổ chức theo nhóm có thể trợ giúp dưới hình thức tín dụng, cung ứng các yếu tố
đầu vào và các điều kiện tiếp thị.
Ở Malaysia còn có hội đồng ngành cây ăn quả được thành lập nhằm mục
đích xúc tiến sự liên kết giữa các khu vực nhà nước và tư nhân. Mạng lưới của
Hội đồng gồm các đại diện của các Bộ, cục, các công ty, các trường đại học và
các đơn vị tư nhân có liên quan tới sụ phát triển của ngành cây ăn quả.
Malaysia còn thực hiện những khuyến khích trong việc trồng cây ăn quả
hàng hoá. Phù hợp với các mục tiêu của chính sách nông nghiệp quốc gia, chính
phủ Malaysia hàng năm vẫn đưa ra những khuyến khích về tài chính và tiền tệ
nhằm khuyến khích việc trồng, chế biến, xuất khẩu các loại cây ăn quả phổ biến
ở Malaysia trên quy mô các công ty (bao gồm hợp tác xã nông nghiệp, các nông
hội, các công ty cổ phần….) muốn tham gia vào việc trồng cây ăn quả để bán
đều có quyền được hưởng các khuyến khích về thuế (ví dụ: các đơn vị mới tham
gia kinh doanh được khuyến khích miễn giảm thuế trong 5 năm kể từ khi bắt đầu
thực hiện.
Các dự án nông nghiệp đã được chấp thuận, nghĩa là những dự án đã được
Bộ Tài chính thông qua, chi phí cơ bản ban đầu cũng được khấu trừ trong trường
hợp: khai hoang, trồng mới, xây dựng đường xá, cầu cống ở nông thôn, xây
dựng công trình thuỷ lợi phục vụ tưới tiêu. Các dự án này còn có quyền được
hưởng thuế đặc biệt. Chính phủ cũng quy định đối với từng loại cây, khoảng
thời gian và diện tích tối thiểu được hưởng.
Để thúc đẩy xuất khẩu, Chính phủ cũng có những khuyến khích trợ giúp
xuất khẩu, trợ giúp phí tổn khi xúc tiến việc xuất khẩu, trợ giúp các nhà xuất
khẩu thâm nhập vào các thị trường mới, trợ giúp trong việc xây dựng các kho
chứa, bảo quản rau quả,
Đối với lĩnh vực chế biến rau quả trồng trọt và chế biến cây ăn quả trên
quy mô lớn, các công ty mới ra đời được hưởng 5 năm giảm thuế. Vấn đề này
được Bộ Thương mại và công nghiệp họp bàn và xác định trên cơ sở các tiêu chuẩn
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
về giá trị của tài sản chung (bao gồm đất đai), số công nhân cố định trong thời gian
dài và tác dụng thúc đẩy sự phát triển kinh tế - kỹ thuật của đất nước.
Các nhà xuất khẩu các sản phẩm trái cây được chế biến (như các nhà xuất
khẩu, các công ty chế biến, các công ty thương mại) được hưởng chính sách
khuyến khích như trợ cấp xuất khẩu, cấp tín dụng xuất khẩu, chuẩn bị cho các
nhà xuất khẩu các khoản tín dụng với lãi suất có thể giúp cho họ cạnh tranh hữu
hiệu hơn trên thị trường quốc tế. Chính phủ cũng miễn thuế nhập khẩu máy móc
thiết bị phục vụ cho công nghiệp chế biến xuất khẩu.
2. Kinh nghiệm phát triển ngành đồ hộp của Đài Loan
Trong giai đoạn đầu công nghiệp hoá ở Đài Loan, nông nghiệp vẫn còn
chiếm một tỷ trọng đáng kể trong thu nhập quốc dân. Cung với nông nghiệp
công nghiệp chế biến thực phẩm có vai trò quan trọng trong xuất khẩu thu ngoại
tệ, một hoạt động cần thiết cho quá trình công nghiệp hoá. Do vậy, Chính phủ có
kế hoạch phát triển ngành thực phẩm dự trữ và đóng hộp và có những tác động
thúc đẩy lĩnh vực này phát triển.
Vào khoảng cuối nhưng năm 50, xuất khẩu chủ yếu của ngành chế biến
thực phẩm Đài Loan là dứa hộp, với trị giá xuất khẩu chiếm tới 90% toàn ngành.
Để đảm bảo uy tín của dứa hộp Đài Loan và tránh tình trạng hỗn loạn trong sản
xuất và xuất khẩu, Chính phủ Đài Loan đã đặt ra nhiều tiêu chuẩn về các cơ sở
đóng hộp và dứa hộp cho xuất khẩu. Cho đến nay chỉ có trên 20 nhà máy đồ hộp
dứa thỏa mãn các điều kiện để tham gia xuất khẩu.
Trước đây, ở Đài Loan dứa thường được trồng xen trong các vườn cay ăn
quả như một thứ cây trồng phụ. Do vậy, chất lượng quả rất kém và hay bị sâu
bệnh, Được sự hỗ trợ của các tổ chức nông nghiệp Chính phủ, việc trồng chuyên
canh dứa với sự chăm sóc cẩn thận đã được thực hiện. Thêm vào đó, Chính phủ
có những khoản trợ giá cho những nông trường dứa lớn, có phần thưởng cho
dứa chất lượng cao và nhiều hoạt động khuyến khích khác.
Để khắc phục tình trạng các nhà máy đóng hộp cạnh tranh trong việc mua
nguyên liệu, kết quả là có một số quả xanh lọt vào hộp dẫn đến chất lượng thấp
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
của sản phẩm độ hộp, mỗi nhà máy được giao một hạn ngạch sản xuất dựa trên
ước tính về thu hoạch quả và con số xuất khẩu của nhà máy đóng hộp đó, chỉ có
những nhà máy nào có cơ sở cung cấp nguyên liệu của Chính phủ mình mới có
thể tham gia vào hoạt động xuất khẩu.
Vào thời ký do khan hiếm dứa trong những dịp mùa vụ đã hình thành
những trung gian đầu cơ giữa người nông dân và nhà sản xuất độ hộp. Đối phó
với tình hình này, các công ty lớn thường lập hệ thống thu mua riêng của mình.
Công ty dứa Đài Loan thành lập "Văn phòng nông trại trung tâm". Văn phòng
này có nhiệm vụ theo dõi và báo cáo về tình hình mùa màng. Hệ thống thu mua
quả từ nông dân được thành lập ở những vùng trồng dứa. Hệ thống này đã
chứng minh được tính hiệu quả trong việc thu mua nguyên liệu.
Các nhà trung gian vì mục tiêu kiếm lời thường mua dứa ngay cả khi còn
xanh và không thỏa mãn yêu cầu đóng hộp gây ảnh hưởng tới chất lượng. Chính
phủ đã có tác động đến việc hình thành những hợp đồng chung về thu mua
nguyên liệu giữa các nhà máy đóng hộp xuất khẩu và phân phối nguyên liệu cho
các nhà máy dưới cùng một tổ chức "Hiệp hội ngành đồ hộp dứa". Tổ chức này
hoạt động trên nguyên tắc không lợi nhuận mà chủ yếu đóng góp cho công
nghiệp thực phẩm,
Chính phủ cũng như các công ty kinh doanh dứa cũng rất chú trọng đến
công tác nghiên cứu khoa học về đồ hộp thực phẩm, hoa quả và đồ dự trữ. Các
kết quả nghiên cứu được phổ biến cho các nhà sản xuất, công chúng qua các tạp
chí cũng như các cuộc trình diễn thực nghiệm.
Để quản lý chất lượng dứa hộp, chính phủ ban hành lệnh nâng tiêu chuẩn
của nhà máy đồ hộp dứa. Theo đó, tất cả các nhà máy đồ hộp phải thoả mãn một
hệ tiêu chuẩn quy định mới được tham gia xuất khẩu.
Kinh nghiệm thành công trong ngành đồ hộp dứa cho thấy chính phủ có
vai trò rất quan trọng trong phát triển công nghiệp. Bên cạnh việc có tính chiến
lược giữa những nhà sản xuất, quyền lực của Chính phủ giúp gây dựng nên
những luật lệ cơ bản, những tiêu chuẩn kỹ thuật, những yêu cầu cần thiết về xuất
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
khẩu và nhiều biện pháp khác giúp các nhà sản xuất đi đúng hướng. Sự hỗ trợ
của chính phủ còn thể hiện bởi đầu tư của chính phủ cho những nghiên cứu cơ
bản giúp gây dựng một nền tảng cho ưu thế cạnh tranh lâu dài.
3. Kinh nghiệm thành công về xuất khẩu rau quả của Thái Lan
Thái Lan là nước có tiềm năng sản xuất rau quả tương đương với nước ta,
song kim ngach xuất khẩu rau quả của Thái Lan vượt xa so với nước ta. Kim
ngạch xuất khẩu của ta chỉ bằng 23,6% kim ngạch xuất khẩu sản phẩm dứa của
Thái Lan. Một trong những nguyên nhân dẫn tới thành công trong lĩnh vực xuất
khẩu rau quả của Thái Lan là : Ngoài yếu tố thuận lợi về thị trường tiêu thụ (thị
trường xuất khẩu rau quả của Thái Lan là: EU, Hà Lan, Tây Đức, Đông Âu),
Thái Lan rất nỗ lực trong việc phát triển ngành công nghiệp rau quả. Thái Lan
chú trọng đầu tư trang thiết bị dây chuyền công nghệ chế biến tiên tiến, đảm bảo
điều kiện vận tải kỹ thuật đóng gói hiện đại và đặc biệt thỏa mãn được các yêu
cầu chất lượng theo tiêu chuẩn kỹ thuật của EU, Mỹ, Nhật đặt ra ở các thị
trường phát triển.
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG II
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU RAU QUẢ VÀ HỆ THỐNG
CHÍNH SÁCH TÁC ĐỘNG TỚI XUẤT KHẨU RAU QUẢ
CỦA VIỆT NAM
I. Thực trạng sản xuất, chế biến, xuất khẩu rau quả của Việt Nam và cơ
quan hoạch định chính sách xuất khẩu rau quả ở Việt Nam
1. Tình hình sản xuất rau quả
Trong những năm qua, đặc biệt là từ khi có Nghị quyết hội nghị lần thứ
V- BCH Trung ương Đảng khóa VII (năm 1993) về thực chuyển đổi cơ cấu cây
trồng, phát triển mạnh rau, hoa quả, trong sản xuất đã có nhiều chuyển biến tich
cực, diện tích, năng suất, sản lượng rau quả ngày càng gia tăng.
1.1 Tình hình sản xuất quả
Theo số liệu Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, trong những năm
gần đây, bình quân hàng năm nước ta sản xuất khoảng 4 triệu tấn quả các loại,
chiếm khoảng 7,3% giá trị sản lượng nông nghiệp và khoảng 8,5% giá trị sản
lượng trồng trọt. Năm 2002, sản lượng sản xuất các loại quả là 3,2 triệu tấn; năm
2003 là 3,8 triệu tấn; năm 2003 là 4,5 triệu tấn. Bước sang năm 2005, sản lượng
quả của cả nước đạt 4,8 triệu tấn (chủ yếu là chuối, cam dứa, xoài), tăng 10.6%
so với năm 2004.
Mức quả sản xuất bình quân đầu người của cả nước là 63 kg,vùng đồng
bằng sông Cửu Long có sản lượng quả chiếm 60% sản lượng của cả nước, có
mức sản xuất quả bình quân đầu người gấp 4 lần mức sản xuất quả bình quân
đầu người của cả nước.
Diện tích trồng cây ăn quả tăng khá nhanh. Năm 1996, cả nước có 292
ngàn ha. Từ năm 2001 đến năm 2003, diện tích trồng cây ăn quả của cả nước đạt
496 ngàn ha, diện tích trồng cây ăn quả tăng liên tục, lần lượt là: 346,4; 426,1;
447,0 (ngàn ha). Đến năm 2004, diện tích trồng cây ăn quả cả nước đạt 496 ngàn
ha, tăng 11% so với năm 2003. Tốc độ tăng bình quân hàng năm về diện tích đạt
6,2%
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Diện tích cây ăn quả được trồng phân bố đều giữa các vùng trong cả nước
trong đó có vùng đồng bằng sông Cửu Long là vùng trồng cây ăn quả lớn nhất,
diện tích trồng cây chiếm gần 60% diện tích trồng cây ăn quả của cả nước.
Cây ăn quả được trồng dưới hai hình thức: trồng phân tán trong vườn của
các nông hộ, ước tính bình quân mỗi nông hộ trồng khoảng 50m
2.
Hình thức thứ
hai là cây ăn quả được trồng tập trung thành vùng, nhằm mục đích sản xuất hàng
hóa. Hiện nay cả nước có 26 vùng trồng cây ăn quả, mỗi vùng quả có cơ cấu
diện tích, sản lượng, loại quả khác nhau.
Quy mô vườn quả của các nông hộ trong vườn quả tập trung phụ thuộc
vào đặc điểm đất đai từng vùng. Vùng đồng bằng sông Hồng khoảng 0,05 ha/hộ;
miền Nam, trung du miền núi thường lớn hơn, khoảng 0,2-0,3 ha/hộ. Dựa vào
đặc điểm sinh thái của từng loại quả và tính thích ứng trên các vùng sinh thái
khác nhau, có loại quả được trồng trên khắp cả nước ( chuối, dứa, mít, đu đủ, na,
táo, hồng xiêm…) Có loại quả đặc sản chỉ có thể trồng được ở một số địa
phương mới cho năng suất, chất lượng và sản lượng cao như vải, bưởi, nho,
thanh long…
Đến nay, cả nước đã hình thành các vùng chuyên sản xuất cây ăn quả như:
- Chuối: Vùng đồng bằng sông Hồng, vùng đồng bằng sông Cửu Long,
vùng phù sa sông Thao (Vĩnh Phú).
-Cam, quýt, bưởi: Vùng sông Tiền, sông Hậu; vùng Quỳ Hợp, Nghĩa Đàn
(Nghệ An); vùng Hàm Yên - Bắc Quang (Bắc Thái); vùng Đoan Hùng (Vĩnh
Phú).
-Dứa: Minh Hải, Cần Thơ, Kiên Giang, Long An và Tây sông Hậu, Đồng
Giao ( Ninh Bình).
- Xoài: Cam Ranh (Khánh Hoà), Tiền Giang, Hậu Giang, Cửu Long.
- Vải: Thanh Hà (Hải Hưng), Đông Triều (Quảng Ninh), Luc Ngạn ( Hà
Bắc).
- Chôm chôm: Đồng Nai, ven sông Tiền, sông Hậu.
- Nho, thanh long: Tiền Giang, Long An, Phan Thiết, Phan Rang.
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Năng suất bình quân các loại quả của cả nước là 15,6% tấn/ha, trong đó
vùng đồng bằng sông Hồng và vùng đồng bằng sông Cửu Long là vùng có năng
suất quả cao. Năng suất quả bình quân của đồng bằng sông Hồng là 20,6 tấn/ha,
vùng đồng bằng sông Cửu Long là 23,7 tấn/ha.
Năng suất cây ăn quả phụ thuộc cơ cấu mỗi vườn và trình độ thâm canh
của từng vườn quả tập trung, của từng vùng nông nghiệp. Nhìn chung, do trình
độ thâm canh (bón phân, tưới tiêu) còn thấp, mặt khác chúng ta chưa lựa chọn
được những giống cây cho năng suất cao hoặc nhập giống cây ngoại. Do vậy,
năng suất quả của ta còn thấp so với năng suất quả trên thế giới.
Sau đây là một số loại quả chủ yếu, có khối lượng và giá trị thương phẩm
cao, có diện tích chiếm tỷ trọng lớn trong tổng diện tích trồng cây ăn quả và cho
sản lượng lớn, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
1.Cây chuối
Là loại cây quan trọng, đứng hàng đầu về diện tích và sản lượng của cả
nước. Chuối được trồng phổ biến từ Bắc tới Nam. Phần lớn diện tích trồng chuối
ở các hộ nông dân cá thể, các nông trường quốc doanh chỉ chiếm diện tích nhỏ.
Những tỉnh có diện tích trồng chuối tương đối lớn là Vĩnh Phúc, Hà Bắc, Hải
Hưng, Nam Hà, Thanh Hoá, Nghệ An. Từ sau năm 1975, ngành trồng chuối
phát triển, diện tích trồng chuối không ngừng tăng. Năm 2000, diện tích trồng
chuối của cả nước là 60.000 ha. Từ năm 2000 đến năm 2004, diện tích trồng
chuối lần lượt là 66.773; 95.902; 92.427 và 89.267 (ha). Đến năm 2005, diện
tích trồng chuối của cả nước ước đạt 94.577 ha, tăng 5,9% so với năm 2004 và
chiếm 19% diện tích trồng cây ăn quả cả nước.
Năng suất bình quân của cả nước đạt gần 18 tấn/ha, cá biệt có vùng đạt
trên 20 tấn/ha như Bắc Thái, Vĩnh Phú. Thường ở nhưng vùng trồng chuối tập
trung phục vụ xuất khẩu thì cho năng suất cao hơn so với các trang trại và vườn
gia đình.
Sản lượng chuối của cả nước những năm gần đây đã tăng lên. Năm 1995,
sản lượng chuối của cả nước đạt 1.221 ngàn tấn. Từ năm 2000 đến năm 2004,
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
sản lượng chuối đạt được lần lượt là 1.061.160; 1.263.042; 1.316.119; 1.208.039
(tấn). Đến năm 2005, sản lượng chuối của cả nước ước đạt 1.345.689 tấn, tăng
11,4% so với năm 2004.
Những năm gần đây, sản lượng chuối ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng và
một số tỉnh Bắc Trung bộ (khu bốn cũ) không ngừng tăng lên. Ngược lại, khu
vực phía Nam, sản lượng chuối ngày càng giảm do năng suất thấp, giống chuối
không phù hợp với yêu cầu của thị trường.
Diện tích và sản lượg chuối của cả nước phân theo vùng trọng điểm như
sau:
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét